Tom 43. Śląsk

Śląsk. Dzieła wszystkie, t. 43. Z rękopisów opracowali J. Szajbel i B. Linette, red. tekstów gwarowych M. Gruchmanowa. Wstępy: M. Gładysz, J. Szajbel i B. Linette. Red. E. Krzyżaniak i A. Skrukwa. Wrocław–Poznań 1965, ss. XXXIV i 180, nuty, ryciny.  

Tom 43 DWOK dostępny jest w postaci cyfrowej TUTAJ (pdf) oraz na portalu polona.pl

Początkowo Kolberg planował trzytomową monografię Śląsk pruski oraz jeden wolumin pt. Śląsk austriacki. Sytuacja polityczna spowodowała, że zrezygnował z badań w części pruskiej Śląska, a materiały terenowe zastąpił wypisami z publikacji. Z części zebranych przez Kolberga materiałów Seweryn Udziela wydał Szląsk Górny. Materiały etnograficzne („Materiały Antropologiczno-Archeologiczne i Etnograficzne” 1906, s. 140–212) – decyzją redaktorów nie włączono go tomu 43 DWOK. 

Prezentowany tom składa się ze skromnych materiałów pozostawionych w tece 10 Śląsk. Zawiera wspólny rozdział „Kraj i lud”, który podobnie jak opisy zwyczajów i obrzędów, zredagowany został na podstawie artykułów, głównie W. Bartkiewicza i J. M. Fritza opublikowanych w „Tygodniku Ilustrowanym”. 60 pieśni i melodii bez tekstu pochodzi częściowo z rękopisów Kolberga (w tym teksty przekazane przez B. Hoffa), ale także ze zbioru R. Fiedlera. 

Na uwagę zasługuje zbiór 23 opowieści ludowych, przy czym 13 bajek zapisanych śląską gwarą Kolberg zarejestrował na Mazowszu od sezonowych robotników rolnych ze Śląska. Zebrane przez autora Ludu materiały pozwoliły na publikację stosunkowo obszernego rozdziału o języku uzupełnionego słowniczkiem. Tom kończy wykaz wykorzystanej literatury oraz indeksy.