Tom 59/II. Materiały do etnografii Słowian zachodnich i południowych. Cz. II Czechy, Słowacja

Materiały do etnografii Słowian zachodnich i południowych.Cz. II Czechy, Słowacja. Dzieła wszystkie, t. 59/2. Z rękopisów i ze źródeł drukowanych zebrała i opracowała oraz opatrzyła wstępem E. Millerowa. Opracowanie filologiczne pieśni A. Gawarecka, opracowanie muzykologiczne D. Pawlakowa. Poznań 2001. Ss. LXXIII, 158, ilustr.

Aby otworzyć postać cyfrową tomu, kliknij tutaj.

Tom ten przynosi cenne i nieznane dotąd źródła dla folklorystyki i etnomuzykologii zachodniosłowiańskiej, a także stanowi historyczny dokument polskich zainteresowań slawistycznych w XIX wieku. Zawiera on 149 pieśni morawskich, czeskich i słowackich, zebranych w większości bezpośrednio od ludowych wykonawców, w pewnej tylko części pochodzących z przekazów literackich. Na szczególną uwagę zasługuje tu zespół 78 pieśni (same teksty bez melodii) zapisanych w roku 1827 na Morawach przez Andrzeja Kucharskiego (1795-1862), polskiego filologa i slawistę, w czasie jego podróży naukowej po krajach słowiańskich. Nie wiadomo, jaką drogą i kiedy ta cenna część archiwum Kucharskiego, długo uważana za zaginioną, znalazła się wśród materiałów rękopiśmiennych Kolberga. Rękopis Kucharskiego, przechowany w spuściźnie Kolberga, to jeden z najstarszych zwartych dokumentów folkloru pieśniowego Moraw. Wzbogaca on folklorystykę czeską o warianty nowe, nieznane, po Kucharskim nie notowane, a także rzadkie i oryginalne. Dużą wartość ma też 10 tekstów pieśni słowackich, zapisanych przez Kucharskiego w tym samym czasie. Natomiast zanotowane przez Kolberga pieśni czeskie i słowackie dokumentują żywotność polskich zainteresowań folklorem południowych sąsiadów i dają pogląd na metody rejestrowania folkloru w tym czasie. Są wśród nich m.in. pieśni spisane przez Kolberga w Warszawie od wędrujących za zarobkiem druciarzy słowackich oraz zanotowane bezpośrednio ze słuchu w czasie badań terenowych na Podhalu i w Tatrach. Zapisy te stanowią jednocześnie dokument związków folkloru polskiego i słowackiego na obszarze pogranicza etnicznego. Udzielone Kolbergowi przed 1857 rokiem zapisy 15 pieśni ze zbiorów Vaclava Dundera (1817-1879), czeskiego muzyka, publicysty i tłumacza, osiadłego w Galicji, przynoszą cenny przykład wzajemnej współpracy nad folklorem Słowian i wspólnoty celów obu zbieraczy w jego dokumentowaniu i propagowaniu.